Akciğer Dışı Tüberküloz - İnfeksiyon Hastalıkları & Klinik Mikrobiyoloji Bilişim Ağı

İnfeksiyon Hastalıkları & Klinik Mikrobiyoloji Bilişim Ağı
İçeriğe git

Akciğer Dışı Tüberküloz

Ders Notları > D5
Giriş
  • Tbc yaklaşık 7000 yıldan beri bilinmektedir.
  • MÖ 4000 yıllarına ait iskelet kalıntılarında Tbc bulundu.
  • MS 1700 yıllarında Avrupa’da salgın yapmış ve İngiltere’ deki ölümlerin dörtte birinden sorumludur.
  • 1882’de R. Koch hastalığın nedenini buldu.
  • 1882’de P. Erlich basilin ARB olduğunu buldu.

Mikobakteriler
  • Gelişmekte olan ülkelerde ve gelişmemiş ülkelerde ciddi morbidite ve mortalite nedenidir.
  • 70’den fazla mikobakteri türü, çoğu insanda hastalık etkenidir.
  • İnsanlarda ciddi hastalıklara yol açan türler: M. tuberculosis, M. leprae, M. avium kompleksi, M. kansasii, M. fortuitum,  M. Cheloniae, M. abscessus

  • Tüberküloz insanlarda görülen klasik mikobakteri hastalığıdır.
  • Tüberküloz kompleksi:
      • M. tuberculosis
      • M. bovis
      • M. africanum
      • M. microti

Epidemiyoloji
  • Gelişmiş ülkelerde Tbc ileri yaşlarda, gelişmekte olan ülkelerde genç yaşlarda görülmektedir.
  • DSÖ’ye göre, dünyada 10-12 milyon/yıl yeni olgu görülmektedir.
  • Her yıl Tbc nedeniyle 3 milyon ölüm olmaktadır.
  • ABD’de yıllık insidans 13/100.000

Mycobacterium genusu
  • 0.2-0.6x1-10 um boyutlarında
  • Hareketsiz
  • Sporsuz
  • Asidorezistan boyanma gösteren
  • Yavaş üreme özelliği (t1/2: 12-24 saat)
  • Aerobik basiller

  • 1-5 mikron çapında, 3-10 adet basil içeren, 3500 kadar enfeksiyöz parçacığı etrafa saçar



Patogenez
  • Direkt (Subplevral odaktan plevral aralığa veya tüberküloz nodülünden perikard veya peritona yayılım)
  • İntraluminal (Pulmoner sekresyonların solunum sistemi veya gastrointestinal sistem ile yayılımı)
  • Lenfohematojen (en sık yayılım)

Tüberküloz Risk Faktörleri
  • Kaşeksi oluşturan durumlar
  • Alkolizm
  • Diyabet
  • AIDS
  • Kronik böbrek yetmezliği
  • İmmün sistem baskılanması
  • Çocuklar
  • Yaşlılar
  • Endemik bölgede yaşamak
  • Hamilelik
  • KOAH
  • Çok sigara içme

RENAL TÜBERKÜLOZ
  • Lenfohematojen yayılım
  • Böbreğin harabiyeti için 15-20 yıl geçmesi gerekebilir
  • Kaliks veya pelvis tutulunca klinik ortaya çıkar
  • Tbc odakları glomerüllere yakın olarak görülür
  • Böbrek ve üreterlerde mikroskopik ve makroskopik kalsifikasyonlar
  • Parankim kazeöz madde veya fibröz doku tarafından harap edilmiştir
  • Perinefritik abse de gelişebilir
  • 20-40 yaş, erkeklerde iki kat daha fazla
  • %20 klinik semptom olmayabilir
  • Hastalarda tedaviye cevap vermeyen, tekrarlayan sistit
  • %10 makroskopik hematüri , %50 vakada mikroskopik hematüri
  • Diğer semptomlar: Böğür ağrısı, ateş, gece terlemesi

Hangi durumlarda araştıralım?
  • Uygun tedaviye cevap vermeyen, verse bile tekrarlayan sistit
  • Steril piyüri
  • Makroskopik veya mikroskopik hematüri
  • Kronik, drene olan skrotal sinüs
  • Mevcut veya geçirilmiş tbc öyküsü

Tanı:
  • Steril piyüri, hematüri, proteinüri
  • İdrar ARB %60 pozitif, kültürle doğrulama
  • Mümkünse 5, en az 3 idrar örneği
  • PA AC grafisi
  • Direk ÜS grafisi
  • IVP (erken dönemde N olabilir)
      • Fokal kalsifikasyon
      • Üreteral darlık
      • Üreterde düzleşme, tesbih/ türbişon şeklinde üreter
      • Hidronefroz
      • Parankim kavitasyonu
      • Otonefrektomi
  • USG, BT, MR

GENİTAL TÜBERKÜLOZ
Erkek:
  • Olguların % 80’i Renal tbc ile birlikte
  • En sık orşit/epididimit
  • Skrotal kitle, abse ,sinus gelişimi önemli
  • Kronik drene olan skrotal sinüs genelde var
  • Oligospermi sıktır ve tedaviye çok zor cevap verir

Kadın:
  • Olguların çoğu (%94) hematojen yolla oluşmuş endosalpenks tbc’siyle başlar
  • Buradan % 50 endometriuma, % 30 overlere, %5-l5 servikse, % l0 vajene yayılır
  • En önemli sorun infertilite
  • Abdominal ağrı ve menstrüel disfonksiyon en sık semptomlar
  • Gebelik ile birlikteyse sıklıkla ektopik
  • Tanı: menstrüel kanama ve operasyonla alınan materyallerden yapılan ARB boyama ve kültür/ patoloji

TÜBERKÜLOZ ARTRİT
  • Kronik monoartrit
  • En sık diz (%24)
  • Kalça, el bileği, ayak bileği, interfalangeal, dirsek ve omuz
  • 60 yaş altında yük taşıyan eklemlerde

VERTEBRAL TÜBERKÜLOZ
  • İskelet tbc’sinin % 25-50’si omurgayı tutar
  • Komşuluk / hematojen
  • İlk odak, vertebranın anterior-süperior veya anterior- inferior bölgesi
  • Buradan diğer vertebraya ve intervertebral diske yayılır
  • En sık tutulan alt torasik vertebralar
  • Başlangıçta sırt ağrısı, ilerleyen dönemlerde paralizi ve deformiteler gelişir
  • Hastaların yarısında paraspinal soğuk abseler gelişir

TÜBERKÜLOZ PERİKARDİT
  • Perikarda komşu bölgedeki lenf bezinden yayılmayla (sık)
  • Hematojen yayılma (az)
  • Konjestif kalp yetmezliği gelişebilir
  • %40 perikard effüzyonu gelişir
  • Hemodinamik durum iyi ise perikardiyosentez yapılmalı
  • Perikard sıvısında ortalama l000-2000 hücre/ml (mononükleer)
  • ARB kültürü % 50 pozitif
  • Tedaviye rağmen mortalite yüksek (%40)
  • Steroidler, mortaliteyi ve perikardiektomi operasyonunu azaltır

TÜBERKÜLOZ MENENJİT
  • Kronik menenjit etkeni
  • Sıklıkla hematojen yayılım, nadiren direkt
  • Beyin tm taklit edebilir
  • Klinik evreler:
      • Birinci evre: Başağrısı, ateş, kusma, kabızlık, fotofobi, apati
      • İkinci evre: Birinci evreden iki hafta sonra ense sertliği, kernig, brudzinski, DTR’de artma
      • Üçüncü evre: Hastalar uyaranlara cevapsız, hemiparezi, kafa çifti felçleri, hidrosefali

GASTROİNTESTİNAL SİSTEM TÜBERKÜLOZU
  • Ağızdan anüse kadar herhangi bir yerde görülebilir
  • En sık ileo-çekal bölgede
  • Primer GİS tüberkülozu: Basilin süt-peynir gibi yiyeceklerle doğrudan alınması ile
  • Sekonder GİS tüberkülozu: Balgamın yutulmasıyla
  • Miliyer yayılım sırasında gelişebilir
  • Kadınlarda genital organ tüberkülozuna sekonder gelişebilir
  • İlio-çekal bölgede sık, çünkü:
      • Bu bölgede fizyolojik stazın artması
      • Bu bölgenin lenf dokusundan zengin olması
      • Bu bölgeye kadar absorbsiyonun çoğunlukla bitmiş olması
      • Bu bölgede basil-mukoza serbest temasının olması
  • Semptomlar: Kronik ishal, karın ağrısı, kilo kaybı
  • Komplikasyonlar: Kanama, perforasyon, tıkanma, fistül, malabsorbsiyon, peritonit, intraabdominal abse ve massif kanama
  • Tanı:
      • Endoskopi ve biyopsi (ARB, TBC kültürü, patoloji)
      • Baryumlu grafi

TÜBERKÜLOZ PERİTONİT
  • Abdominal lenf nodlarının rüptürü, intestinal fokustan, fallop tüplerinden, milier yayılım
  • En sık semptom karın ağrısı
  • Tanı:
      • Peritoneal mayi eksuda karakterinde, 500-2000 hücre/ml
      • Peritoneal mayi Tbc kültürü %25 pozitif
      • Peritoneal biyopsi
      • Peritoneal mayi ADA (adenozin deaminaz) aktivitesi oldukça duyarlı ve özgül

TÜBERKÜLOZ LENFADENİT
  • Ekstrapulmoner tbc’nin en sık formu (plevra ile birlikte)
  • Tüm tbc olgularının % 5’i
  • Tbc insidansının yüksek olduğu bölgelerde çocukluk döneminde, düşük olduğu bölgelerde 20-40 yaş grubunda daha sık
  • Kadınlarda 2 kat daha sık
  • En sık servikal / supraklavikuler bölge
  • HIV negatif olgularda genelde tek taraflı ve servikal yerleşimli
  • HIV pozitif olgularda generalize ve majör sistemik semptomlarla birlikte
  • Ppd tüberkülin testi pozitifliği yüksek


Pacifique M. Cervical Tuberculous Lymphadenitis.
Journal of Emergency Medicine, 2018

  • Primer enfeksiyon sırasında, lenfohematojen, komşuluk yoluyla oluşabilir.
  • Lenf bezleri başlangıçta ağrısız, sert, lastik kıvamında
  • Periadenit nedeniyle lenf bezleri birbirlerine ve çevre dokulara yapışır
  • Nekroza bağlı olarak lenf bezi yumuşamaya başlar
  • Abse haline gelir
  • Abse açılır, deriye fistülize olur
  • Tanı:
      • Basilin gösterilmesi: ARB, tüberküloz kültürü, PCR
      • Biyopsi: İİAB /insizyonel/ exsizyonel
      • Ppd , Quantiferon

PLEVRAL TÜBERKÜLOZ
  • En sık karşılaşılan formlardan biridir.
  • Akciğer parankimindeki kazeöz odağın plevral boşluğa açılması sonucu oluşur.
  • Semptom: öksürük, yan ağrısı, ateş, kilo kaybı
  • Plevral mayii lenfositten zengin eksuda vasfındadır.
  • ADA seviyesi yüksektir.

MİLİYER TÜBERKÜLOZ
  • Progresif, dissemine tüberküloz
  • % 85’inde grafi/BT ile akciğerde 2-3 mm çaplı sayısız nodül
  • Fulminan seyir ile şok
  • ARDS

Singh AS. Secondary spontaneous pneumothorax complicating
miliary tuberculosis in a young woman. Case Reports, 2014

TEDAVİ
  • Major Antitüberküloz ilaçlar ile 6-9 ay tedavi
      • INH 5 mg/kg (max 300)
      • Rifampisin 10 mg/kg (max 600)
      • Etambutol 15 mg/kg (max 1500)
      • Pirazinamid 25 mg/kg (max 2000)
  • Menenjit, kemik- eklem tüberkülozu, cevapta gecikme, dirençli Tbc olgularında daha uzun süreli tedavi

Balıkesir / TURKEY
...................
inh@drinh.com
İçeriğe dön