Lyme Hastalığı - İnfeksiyon Hastalıkları & Klinik Mikrobiyoloji Bilişim Ağı

İnfeksiyon Hastalıkları & Klinik Mikrobiyoloji Bilişim Ağı
İçeriğe git

Lyme Hastalığı

Ders Notları > D5
Giriş
  • Lyme hastalığı = Boreliyoz
  • Ixodes türü kenelerle yayılan bir spiroket hastalığı
  • Ülkemizde bildirimi zorunlu bir hastalık
  • Multisistemik bir hastalık
      • Deri
      • Eklemler
      • Kalp
      • Sinir Sistemi

Etken
  • Borrelia burgdorferi sensu lato kompleks:
      • B.garinii
      • B.afzelii
      • B.burgdorferi sensu strico
      • B.mayonii
  • 1977 ABD’de Connecticut eyaleti Lyme kasabasında Juvenil RA düşünülen çocuklarda “Lyme artriti” tarif edilmişti.
  • “Lyme hastalığı” adını almıştır.
  • Etken 1981'de izole edilmiştir
  • Gram (-), mikroaerofilik, hareketli, 0.2-0.3x20-30 µm, 3-10 adet helikal şekilli spiroket
  • Plasmidile kodlanan ve eksprese edilen (OspA-F) yüzey proteinleri patogenezde önemli role sahiptir.

Epidemiyoloji
  • Hastalar genellikle kene ısırığını hatırlamaz.
  • Asıl konak kemiriciler ve geyiklerdir, insanlar rastlantısal konaktır.
  • ABD ve Avrupa’da en yaygın kene kaynaklı enfeksiyondur.
  • ABD’de yıllık vaka ~20.000
  • Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarında sık görülür.
  • Kırsal ve ormanlık bölgede yaşayanlarda risk fazladır.
  • İnsandan insana bulaş yoktur. Plasenta ile geçişte olgu sunumları mevcuttur.
  • Erken dönemde teşhis edilebilirse tam tedavi edilebilen bir hastalıktır.
  • Tedavi edilmezse kronik artrit ve ciddi nörolojik bulgular ortaya çıkabilir.
  • Bildirimi zorunlu hastalıklar listesinde C grubunda yer almaktadır.
  • Ixodes spp (nimf evresindeki) ile insanlara bulaşır (I.ricinus complex Avrupa, I.scapularis ABD baskın)
  • Ixodes ülkemizde Marmara ve Karadeniz'de sık
  • Haziran-Temmuz'da en sık (70-80bin/yıl, ABD)
  • Bildirilen vakaların 1/3'ü konfirme, gerisi olası vaka
  • Ülkemizdeki epidemiyolojisi konusunda yeterli bilgi yoktur.
  • Seroepidemiyolojik çalışmalarda % 2 -35 antikor pozitifliği vardır.
  • Trakya'da 2003'de kenelerde bir çalışmada %96 saptanmış.
  • Ixodes ricinus kenelerin %4 ‘ü B. burgdorferi ile enfektedir.
  • Hayvancılıkla uğraşanlarda 1995'de %36 saptanmış.
  • Morfealı hastalarda %66 saptanmış.
  • Düşük oranlar da var.

Patogenez
  • Ixodes cinsi kenelerin ısırması
  • Borrelia burgdorferi deri yoluyla cilde girer.
  • Deri dokusunda çoğalır.
  • Konak immün sistemine adapte olur.
  • Deri belirtilerine yol açar.
  • Daha sonra kan ve lenf yoluyla tüm vücuda yayılır.

Klinik
  • Lyme hastalığı 3 evrede karşımıza çıkabilir.
      • Evre 1: Erken lokalize enfeksiyon
      • Evre 2: Erken yaygın enfeksiyon
      • Evre 3: Geç lyme hastalığı
  • Tüm hastalarda tüm evreler görülmeyebilir.

Evre 1: Erken lokalize enfeksiyon
  • Kene temasından 3-32 gün sonra karakteristik “Eritema migrans”
  • Deriden hafif kabarık, düz yada oval, keskin sınırlı, merkezi, çevresi soluk görünümde etrafı parlak kırmızı eritem olguların %50-60’ında saptanır.
  • Hastaların %25'i kene ısırığı hatırlıyor
  • Grip benzeri semptomlar, yorgunluk, halsizlik, letarji, baş ağrısı, miyalji, artralji, bölgesel lap olabilir.


Evre 2: Erken Yaygın Lyme Hastalığı
  • Kene ısırmasından haftalar-aylar sonra ortaya çıkar
  • Yorgunluk
  • Deri: multipl eritema migrans, sekonder anüler lezyonlar, borrelial lenfositom (Avrupa)
  • Gezici eklem ağrısı, artrit atakları tedavisiz vakalarda %60 görülür.
  • Generalize lenfadenopati
  • Boğaz ağrısı, kuru öksürük /ARDS
  • Kardit (%1): A-V nodal blok, miyoperikardit, hafif kardiyomiyopati
  • Karaciğer: kcft anormallikleri, hepatit
  • Splenomegali
  • Böbrek: mikrohematüri, asemptomatik proteinüri
  • Göz: Konjonktivit, irit, koroidit, vitrit, retinit
  • Nörolojik (tedavisiz %15): lenfositik menenjit, kranial nöropati (sıklıkla fasial paralizi, bilateral olabilir), periferal nöropati, nadiren miyelit, ensefalit

Evre 3: Geç Lyme Hastalığı
  • Kene ısırmasından aylar-yıllar sonra ortaya çıkar.
  • Etkilenmeyen doku ve organ yoktur.
  • Halsizlik
  • Tedavisizlerin %60'ında aralıklı mono/oligoartiküler kronik artrit gelişirken, %10'unda persistan monoartrit gelişir, genellikle diz etkilenir
  • Nörolojik hastalık: insidans bilinmemektedir, periferik nöropati veya ensefalomiyelit (her ikisi de nadir)
  • Deri: akrodermatit kronika atrofikans, morfea/lokalize skleroderma benzeri lezyonlar (her ikisi de Avrupa'da)

Klinik bulgular bölgeler arasında farklılık gösterir
  • ABD
      • B. burgdorferi sensu stricto sıklıkla artrite neden olur.
      • B. mayonii bulantı, kusma ve yaygın döküntü
  • Avrupa
      • B. afzelii sıklıkla kronik atrofik akrodermatite neden olur.
    • B. garinii sıklıkla nörolojik bulgulara neden olur.

Post-Lyme hastalığı sendromu
  • Borrelia burgdorferi
  • Tedaviden sonra aylarca devam edebilen nonspesifik semptomları (baş ağrısı, yorgunluk ve artralji gibi) tanımlamak için kullanılır.
  • Çoğunda semptomlar altı aydan bir yıla kadara aşamalı olarak iyileşir.
  • Antibiyotik tedavisi önerilmez.

CDC Lyme Hastalığı Vaka Tanımları
  • Maruziyet
      • Eritema migrans lezyonundan 30 gün öncesine kadar
      • Lyme için endemik bölgede; ağaçlık, çalılık yada çimenli alanlarda bulunma (potansiyel kene habitatı olan bölge)
      • Kene ısırma öyküsü gerekli değil
  • Endemisite
      • O bölgede en az iki kesin tanı vaka olması gerekli VEYA
      • O bölgede bulunan kenelerin B. burdorgferi ile enfekte olduğunu göstermek gerekli

  • Şüpheli Vaka
      • Maruziyet öyküsü yok + Eritema migrans mevcut VEYA
      • Enfeksiyonun laboratuvar kanıtı yok + enfeksiyon bulguları mevcut VEYA
      • Enfeksiyonun laboratuvar kanıtı var ancak klinik bulgu yok
  • Olası Vaka
      • Hekimin laboratuvar kanıtı ile Lyme Hastalığını teşhiş etmesi
  • Kesin Vaka
      • Maruziyet var + Eritema migrans mevcut VEYA
      • Eritema migrans ve laboratuvar kanıtı var ancak maruziyet öyküsü yok VEYA
      • En az bir Geç Lyme Hastalığı bulgusu ile birlikte laboratuvar kanıt varlığı

Tanı
  • Klinik
  • Mikrobiyolojik: Kültür, PCR, ELİSA IgM/IgG (pozitif/şüpheli ise WB doğrulama)
  • EM varsa seronegatiflik muhtemeldir, çünkü lezyon tanısal adaptif bir immün yanıt gelişmeden önce görülür. Laboratuvar testi önerilmez.
  • Evre-2'deki deri dışı bulgular olduğunda seroloji Evre-3'deki gibi tipik pozitiftir.
  • Lyme endemik alanda ikamet veya seyahat ve kene maruziyeti için risk faktörü ve Evre 2/3 ile tutarlı semptomlar varsa serolojik test uygulanmalıdır.
  • Serolojik test uygulanmayanlar (yalancı pozitiflik > gerçek pozitiflik)
      • Eriema migrans saptananlar
      • Endemik bölgelerde yaşayan asemptomatikler
      • Sadece nonspesifik (yorgunluk, myalji, artralji) semptomlular
  • Serolojide iki aşamalı test önerilir.
      • Duyarlılık Evre-1'de %30-40, Evre-2'de %70-100, Evre-3'de %95-99; Özgüllük tüm evrelerde %95'dir.
      • ELISA veya IFA başlangıçta negatifse ve <1 ay içinde uyumlu belirti/bulgu varsa konvalesan serum çalışılır.
      • ELISA veya IFA pozitif , takiben Western Blot (belirti-bulgular <1ay ise IgM/IgG, >1ay IgG) istenir.
      • Tedavi takibinde kullanılmaz.
  • Western immünublot pozitiflik kriterleri:
      • İlk birkaç haftada IgM (ospC 21-24, 39, 41 bantlardan en az 2'sinde pozitiflik)
      • Birkaç haftadan sonra IgG (18, 21-24, 28, 30, 39, 41, 45, 58, 66, 93 bantlardan en az 5'inde pozitiflik)

Tedavi
  • Erken infeksiyon (lokal yada dissemine):
      • Doksisiklin 2x100mg, Amoksisilin 3x500mg, allerji varlığında Sefuroksim 2x500mg 14-21gün
  • Artrit varsa (intermittant yada kronik):
      • Doksisiklin 2x100mg, Amoksisilin 4x500mg 30-60 gün veya Seftriakson 1x2gr iv, Penisilin G 4x5mü 14-28gün
  • Nörolojik bulgu varsa (erken yada geç):
      • Seftriakson 1x2gr iv, PenisilinG 4x5mü, alerji varlığında Doksisilin 3x100mg kp 14-28 gün
  • Tek başına yüz felci varlığında oral tedavi yeterlidir
  • Kardiyak tutulum:
      • 1°A-V blok (P-R>0.3 sn) erken infeksiyon gibi oral tedaviler yeterlidir.
      • Yüksek derece A-V blok varsa Seftriakson 1x2gr iv, Penisilin G 4x5mu iv 14-28 gün verilir.
  • Tedavide kullanılmayanlar:
      • Kinolonlar, 1.kuşak sefalosporinler (sefazolin, sefaleksin), rifampisin dirençlidir.

Korunma
  • Mümkün olduğunca kene bulunan alanlardan uzak durmak önerilir
  • Cildi kapatarak yada kene uzaklaştırıcı ilaç kullanarak kene teması önlenebilir.
  • Spiroketin bulaşmadan önce kene ısırdığı bölgede 24-72 saat bulunması gerekir, 24 saat içerisinde uzaklaştırılma lyme önlemek için yeterli olduğu bildirilmiştir.
  • Kene teması sonrası, 72 saatte tek doz doks 200 mg kp lyme önlemektedir. (kene çıkarıldıktan sonra <72saat)
  • Lyme için henüz aşı mevcut değildir

Balıkesir / TURKEY
...................
inh@drinh.com
İçeriğe dön