Q ateşi - İnfeksiyon Hastalıkları & Klinik Mikrobiyoloji Bilişim Ağı

İnfeksiyon Hastalıkları & Klinik Mikrobiyoloji Bilişim Ağı
İçeriğe git

Q ateşi

Ders Notları > D5
Sinonim
  • Balkan gribi
  • Keçi gribi

Etiyoloji
  • Coxiella burnetii, Rickettsiaceae ailesinin bir üyesidir
  • Zorunlu intraselüler, Gram-negatif, pleomorfik bir bakteriyal zonoozdur.
  • C. burnetii iki antijenik faza sahiptir. Bu, Q humması tanısında önemlidir.
  • Faz I: virulan, patojen, enfekte hayvanlar ve doğada bulunur (kronik enfeksiyon)
  • Faz II: daha az patojen, sadece yumurta ve hücre kültürlerinde bulunur (akut enfeksiyon)

Epidemiyoloji
Dayanıklılık
  • Pastörizasyon ile ölürler.
  • Spor benzeri yapılarından dolayı C. burnetii çevre koşullarına dayanıklıdır.
  • Enfektivitesi yüksek bir patojendir.
  • Dezenfektanların çoğuna da dirençlidir.

Bulaşma
  • Tek bir mikroorganizma enfeksiyona yol açabilir.
  • B grubu biyoterorizm etkeni olarak sınıflandırılmaktadır.
  • WHO tahminine göre 5 kg ajan ile 125,000 hasta, 150 ölüm, etkilenen alan yaklaşık 20 km çapındadır.
  • Kaynaktan itibaren infekte partiküllerin havayla yayılımı sonucunda en yüksek enfeksiyon riski 5 km yarıçaplı bir alanda ortaya çıkmaktadır.
  • Q ateşi, genellikle bulunduğu ortamda etkene maruz kalma riski taşıyan kişilerde ortaya cıkar ve salgınlar yapabilir.

  • Primer rezervuar sığır, koyun ve keçilerdir.
  • İnsana 3 yolla bulaşır.
      • Tozların solunmasıyla (en sık)
      • Enfekte hayvanların çiğ sütleri ve taze peynirlerin yenmesiyle (sindirim yoluyla)
      • Kene ısırması, infekte dokularla temasla (deri yoluyla) bulaşır.
  • İnsandan insana bulaş nadirdir.
  • (transplasental, kan transfüzyonları, kemik iliği nakli…)

Ülkemizde Q ateşi seroprevalansı
  • Genel populasyonda %15
  • Risk gruplarında %30
  • Pnomönili olgularda %15

Risk grupları
  • Çiftçiler
  • Veterinerler,
  • Laboratuvar çalışanları


Klinik
  • İnkubasyon periyodu inokulum miktarına bağlı olarak 1-5 haftadır.
  • Olguların %60’ına kadarı asemptomatik enfeksiyon olabilir.
  • Akut ve kronik olmak üzere 2 alt gruba ayrılabilir.

- Akut Q ateşi
  • Klinik bulgular değişkendir.
  • En sık kendi kendini sınırlayan özgül olmayan grip benzeri ateşli hastalık tablosu şeklinde ortaya cıkar.
  • Bu sebeple kolayca gözden kaçabilir.
  • Bu dönem farklı coğrafi bölgelerde değişkenlik gösterebilmektedir.
  • Nedeni bilinmeyen ateş, hepatit ve atipik pnömoni üçlüsünde mutlaka Q ateşi ayırıcı tanıda düşünülmelidir.
  • %1-2 mortalite gözlenir.
  • Şiddetli başağrısı (retroorbital) ± fotofobi
  • İzole ateş (%15), hepatit (%40), pnömoni (%30-50, kuru öksürük, göğüs ağrısı, ARDS), pnömoni + hepatit (%20), makülopapüler/purpurik raş (%5-20) , diğer (<%1): miyokardit, perikardit, meningoensefalit diğer klinik formlarıdır.

- Kronik Q ateşi
  • Altı aydan uzun süren vakalarda görülür (akut vakaların %1-5’i).
  • Akut infeksiyondan 1-20 yıl sonra gelişebilir.
  • Kronik Q ateşinin en sık rastlanılan klinik formu endokarditdir (%70). Önceden kalp kapak hastalığı olanlarda gelişir.
  • İmmunsupresifler ve gebeler yüksek riskli kişilerdir.
  • Granülomatöz hepatit, siroz ve osteomyelit gelişebilir.
  • Antibiyoterapiden sonra %50 relaps olabilir.
  • Endokarditte mortalite (%35-55) yüksektir.
  • Kültür negatif endokardit veya damar greft enfeksiyonunda tanı güçtür.


Gebelikte Q ateşi
  • Genellikle asemptomatikdir.
  • Patojen transplasental bulaşabilir.
  • Hedef organ plasentadır.
  • Düşük, neonatal ölüm, erken doğum, düşük doğum ağırlığı, plasentite neden olabilir.
  • En büyük risk ilk trimesterdedir.
  • Kronik Q ateşi için önemli risk altındadır.
  • Gebe ile temas halindeki tıbbi personel için önemli bir risk teşkil eder.

Tanı
  • Akut Q ateşi genellikle serolojik tanı ile konulmaktadır.
  • Semptomların başlangıcından itibaren 3 haftada %90 olguda antikorlar belirlenir.
  • İmmunfluoresans Antikor (IFA) testi:
      • Kolay uygulanan, altın standart ve hızlı referans testtir.
      • Çok az antijene gereksinim gösterir.
      • Her iki faza karşı gelişen IgM, IgG ve IgA sınıfı antikorları saptayarak hastalığın evresinin belirlenmesini sağlayan bir yöntemdir.
  • Kompleman fiksasyon, ELISA, PCR kullanılabilir.
  • Biyogüvenlik düzeyi 3 laboratuvar gereklidir.

  • Tanıda en erken ikinci haftada alınan serum kullanılır.
  • Akut Q ateşinde anti-faz 2 antikor titrelerinin IgM ≥1/50 ve IgG ≥ 1/200 olması ile tanı konur.
      • Ayrıca akut olguda, akut ve konvalesan serumlarda 4 kat titre artışının gösterilmesi de tanı koydurur.
  • Kronik Q ateşinde (endokardit) anti-faz 1 IgG ≥ 1/800 olması tanıda yeterlidir.
      • Ekokardiyografide vejetasyon sadece %12 vakada görülmektedir.

Tedavi
  • Akut infeksiyon kendi kendini sınırlayabilir.
  • Ancak, ağır ve riskli olgularda doksisiklin önerilmektedir.
  • Seftriakson in vitro bakteriyostatik etkili ve bazı olgularda klinik etkisi de gözlenmiştir.
  • Akut vakada Doksisiklin 2x100 mg kp po 2 hafta kullanılır.
  • Kapak lezyonu varsa infektif endokarditten korunmak icin süre 1 yıl olmalıdır.
  • Kronik infeksiyonda 2-3 yıl tedavi gerekebilir.
  • Hamile ve 8 yaş altı çocukta seçilecek antibiyotik TMP/SMX’dir.
  • Endokardit vakalarının %50’sine kapak replasmanı gerekir.

Korunma
  • Hastalıktan iyileşenlerde ömür boyu bağışıklık geliştiği düşünülmektedir.
  • Avustralya’da risk altındaki kişilerde yapılan serolojik test ve cilt testi sonucuna göre hastalığa duyarlı bulunanlara Q ateşi aşısı (Q-VaxR-CSL Biotherapies) uygulanmaktadır.
  • 5 yıl süreyle etkinliği %95’den fazladır.

Balıkesir / TURKEY
...................
inh@drinh.com
İçeriğe dön