Antimikrobiyal Kemoterapi - İnfeksiyon Hastalıkları Bilişim Ağı

İçeriğe git

Antimikrobiyal Kemoterapi

E-Dersler
Antibiyotik Nedir?
  • Bakterilerin sebep olduğu enfeksiyonların tedavisinde kullanılan bakterileri öldüren ve/veya üremesini durduran ilaçlardır.
  • Ateş düşürücü değildir!!

Antibiyotik Ne İşe Yarar?
Enfeksiyon varlığında kullanılan uygun antibiyotik tedavisi;
  • Hastalığın şifa ile düzelmesi,
  • Yaşam kalite ve süresinin artırılması,
  • Hastalığa bağlı gelişen komplikasyonların önlenmesi,
  • Hastalığın kronikleşmesinin önlenmesi,
  • Hastalık şiddet ve süresinin kısaltılması açısından önemlidir.

Kollateral Hasar
  • Antibiyotik tedavisinin ekolojik etkileri “kollateral hasar” olarak tanımlanmıştır.
  • Antibiyotik tedavisine bağlı olarak antibiyotiklere dirençli bakterilerin veya Clostridium difficile’in seçilmesi ve sonrasında kolonizasyon veya enfeksiyona neden olmasıdır.

Antibiyotik Direnci
  • Antibiyotiklerin yanlış endikasyonlarda veya doğru olmayan biçimde kullanılması, bakterilerin sonraki ilaç tedavilerine karşı direnç göstermesine neden olabilir.
  • Antimikrobiyal kullanımındaki değişiklik direnç prevelansındaki değişiklikle paraleldir.
  • Önceden antibiyotik kullanımı, dirençli bakteri enfeksiyonlarına neden olur.
  • Hastanede direncin en yüksek olduğu alanlar, antibiyotik kullanımının en yoğun olduğu alanlardır.
  • Hastanın antibiyotik kullanım süresi arttıkça, dirençli bakterilerle kolonizasyon insidansı artmaktadır.
  • Hastane enfeksiyonlarında direnç, toplum kökenli enfeksiyonlara göre daha yüksektir.

Uygun antibiyotik kullanımı
  • Yüksek sağ kalım
  • Düşük morbidite
  • Hastalık şiddet ve süresinin kısaltılması

Uygunsuz antibiyotik kullanımı
  • Yüksek ölüm
  • Yüksek morbidite
  • Direnç
  • Gereksiz ilaç yan etkisi
  • Mali kayıp

Antibiyotikler
  • En sık suistimal* edilen ilaçlardır.
*Suistimal: Görevini, yetkisini vb. kötüye kullanma

En fazla antibiyotik kullanan ülkeler?




  • Poliklininiklerde yazılan antibiyotiklerin %50’si uygunsuzdur.
  • Akut solunum yolları enfeksiyonları için yazılan antibiyotikler tüm yazılan antibiyotiklerin %75’idir.
  • Soğuk algınlığı ve ÜSYE’lerin yaklaşık %50’sine, bronşitlerin %80’ine antibiyotik yazılmaktadır.

Antibiyotik yazmadan önce... 10 Soru

1. Antibiyotik kullanma endikasyonu var mı?
  • Anamnez, fizik muayene ve laboratuvar bir bütün olarak ele alınmalıdır.
  • Akut ÜSYE en çok yanlış antibiyotik kulanılan hastalık tablosudur. Gribal enfeksiyonlarda bakteriyel bir komplikasyon düşünülmedikçe antibiyotik kullanımı gereksizdir.
  • Akut ishalli olgularda %80-90 sıvı ve elektrolit desteği yeterlidir. Bu vakalarda Siprofloksasin ve Metronidazol kombinasyonu en çok başvurulan uygunsuz antibiyotik kullanım örneklerindendir.

2. Tedavi öncesi klinik örnek incelemeleri yapıldı mı?
  • Hastadan gerekli mikrobiyolojik örnekleri hemen alınıp en kısa sürede antibiyotik başlanmalıdır.
  • Gram boyası: Mikroorganizmanın tanınmasında yardımcıdır.
  • Kültür: Mikroorganizmanın kesin tanısında önemlidir.
  • Antibiyogram: Üreyen etkenin duyarlılık ve dirençlilik profilini sağlar.

Acil ampirik tedavi gerektiren enfeksiyonlar
  • Ağır seyirli pnömoni
  • Pyelonefrit
  • Biliyer enfeksiyonlar
  • Sepsis
  • Akut infektif endokardit
  • Febril nötropeni
  • Bakteriyel menenjit
  • Akut peritonit
  • Nekrotizan sellülit

3. Enfeksiyona yol açması en olası etken hangileridir?
- Üriner sistem enfeksiyonları
  • E.coli
  • Klebsiella
  • Proteus
  • Pseudomonas
  • S. saprophyticus
  • Enterococci

- Kateter ile ilişkili enfeksiyonlar
  • S. aureus
  • S.epidermidis
  • Enterobacteriaceae
  • Candida spp.

4. Uygun antibiyotik hangisidir?
  • Seçici olmalı (dar spektrumlu olmalı ve normal florayı az etkilemeli)
  • Vücut sıvıları, eksuda, plazma proteinleri ve enzimlerinden etkilenmemeli
  • Düşük toksisite
  • Direnç yavaş gelişmeli
  • Herhangi bir yolla verilebilmeli (IV, IM, oral..)
  • Ucuz olmalı

5. Birleşik antibiyotik tedavisi gerekli mi?
  • Endikasyonlar:
      • Febril nötropeni
      • Sepsis
      • Enfektif endokardit
      • Bruselloz
      • Çoğul organizmalar (intraabdominal, pelvik enfeksiyonlar)
  • Sinerjizm
  • Direnç gelişimini engelleme

6. Antibiyotik seçiminde konak faktörlerinin önemi nedir?
  • Genetik faktörler
  • Gebelik ve laktasyon
  • Yaş
  • Obezite
  • Böbrek ve karaciğer fonsiyon durumu
  • Epidemiyolojik özellikler: Hastane ya da toplum kaynaklı enfeksiyon, önceden antibiyotik kullanım öyküsü
  • Altta yatan hastalıkları

Gebelerde antimikrobiyallerin kullanımı
  • Güvenilir: Beta-laktamlar, Meropenem, Ertapenem, Eritromisin, Azitromisin, Metronidazol, Amfoterisin B, Asiklovir, Famsiklovir, Valasiklovir
  • Dikaktli kullan: İmipenem-silastatin, Klaritromisin, Sülfonamidler, Trimetoprim, Vankomisin, Flukonazol, Itrakonazol, INH, RIF, PRZ, ETM, Amantadin, Rimantadin, Interferon, Lamuvidin
  • Kullanılmayan: Aminoglikozidler, Tetrasiklinler, Kinolonlar, Klindamisin, Kloramfenikol, Griseofulvin

Böbrek işlevleri nasıl?
  • Serum kreatinin ?
  • GFR
  • (140-yaş)x(ağırlık)/72 x serum kreatinin
  • Kadın = Erkek değerinin %85’i
  • Hasta oligürik ise: GFR<10 ml/dk

7. En iyi uygulama yolu nedir?
  • İntravenöz (IV) tedavi
  • İntramüsküler (IM) tedavi
  • Oral tedavi
  • İnhaler, intratekal…

8. En uygun doz nedir?
  • Genel kural:  Etkin en küçük doz kullanılmalı
  • Kılavuzlar eşliğinde ve hasta bazlı uygun dozlar verilmelidir.
  • Dozun gereğinden fazlası toksik bulgulara, az olması da direnç gelişimine yol açabilir.

9. Kültür-antibiyogram sonuçları ve klinik yanıta göre tedavi değişikliği gerekir mi?
  • Dar / Geniş spektrumlu antibiyotik
  • Negatif başlangıç kültür sonuçları
  • Tedavi değerlendirmesi

10. En uygun tedavi süresi nedir?
  • Tanı Süre (gün)
  • Meningokok menenjiti 7-10
  • Pnömokok menenjiti 10
  • GAS farenjiti 10
  • Otit media 7-10
  • Bakteriyal sinüzit 10
  • Pnömokok pnömonisi >5 (+ateşsiz 3 gün)
  • Gram-negatif pnömoni 14-21
  • Mikoplazma pnömonisi 7
  • Legionella pnömonisi 7-10
  • Endokardit
- Viridans streptokokkal 28
- Stafilokokkal 28-42
  • Peritonit 10-14
  • Septik artrit 14-21
  • Osteomiyelit 28
  • Bruselloz 42
  • Tüberküloz >6 ay

Antibiyotik kullanım stratejileri
  • Antibiyotik kullanımının kısıtlanması
  • Antibiyotik kullanımı ve direnç profiline dayanarak hastane formüllerinde sınırlama veya kısıtlama
  • Antibiyotik kullanımının kılavuz ve protokoller kullanılarak yapılması (optimal hale getirilmesi)
  • Gereksiz antibiyotik kullanımından kaçınmak (endikasyon varlığında antibiyotik kullanımı)
  • Uygun tanı yöntemlerinin kullanılması
  • Uygun ampirik antibiyotik kullanımı (lokal epidemiyolojik bulgulara dayalı)
  • Antibiyotik tedavisinde de-eskalasyon
  • Antibiyotik tedavi sürelerinin kısaltılması
  • Farmakokinetik/farmakodinamik parametrelerin dikkate alınması
  • Rotasyon şeklinde antibiyotik kullanımı ve programlı antibiyotik değişimi (heterojen antibiyotik kullanım politikaları)

Antibiyotik kullanım yönetimi
  • Kısıtlı kullanım ve kullanım öncesi onay alınması
  • Reçetenin gözden geçirilmesi ve reçeteyi yazan hekime geri bildirim yapılması


SORULAR

1. Antibiyoterapinin ekolojik etkileri “kollateral hasar” olarak tanımlanmıştır. Bakterilerin seçilmesi, kolonizasyonu ve enfeksiyonuna yol açar. Aşağıdakilerden bakterilerden hangisi bu duruma bir örnektir?
A) Corynobacterium diphteria
B) Streptococcus pneumoniae
C) Clostridium difficile
D) Moraxella catarhalis
E) Coxiella burnetti

2. Aşağıdakilerden hangisinde birleşik antibiyotik tedavisi gerekli değildir?
A) Tüberküloz
B) Sepsis
C) Bruselloz
D) Sistit
E) İnfektif endokardit

İçeriğe dön