Sıtma - İnfeksiyon Hastalıkları Bilişim Ağı

İnfeksiyon Hastalıkları Bilişim Ağı
İçeriğe git

Sıtma

E-Dersler
Giriş
  • Sıtma; insanlara parazit taşıyan sivrisineğin sokmasıyla bulaşan, zamanında tedavi edilmezse öldürücü olabilen, nöbetler halinde ateş ve titremeye neden olan bir enfeksiyon hastalığıdır.
  • Önlenebilen, tedavi edilebilen, seyahat ile ilişkili zoonotik enfeksiyonların başında yer alır.
  • Hastalığı ilk defa bildirenler Antik Mısırlılardır. MÖ 460-370 yıllarında Hipokrat da bataklık bölgelerde, tekrarlayan ateş ve dalak büyüklüğüyle seyreden bir hastalığın mevcudiyetini fark etmiş ve dört ayrı şekilde olabileceğini bildirmiştir.
  • Hastalığın İngilizce adı olan "malaria" İtalyancada "kötü hava" (mala aria) anlamına gelir.
      • İtalyan Hekim Francesco Torti
      • Etkeni bulunmadan önce, daha çok bataklık ve sulak alanlarda görülmesi nedeniyle, hastalığın akşamdan sonra bataklıklardan salınan zehirli gazların / kokuların solunması ile oluştuğu sanılır ve geceleri evlerini kapatanlara bu hastalığın bulaşmayacağına inanılırdı.
  • Türkçede "sıtma" olarak adlandırılan hastalık, dünyada daha çok malarya olarak bilinir.
      • Ayrıca, paludismus, remitten fever ve wechsel fieber olarak da adlandırılır.

Etiyoloji
  • Apicomplexa grubuna ait intraeritrositik Plasmodium protozoa etken patojendir.
  • Plazmodiler amibe benzeyen, mikroskopta görülebilen tek hücreli parazitlerdir.
  • Çoğalmaları iki safhada olur. Birincisi, cinsî üreme safhasıdır ve sivrisineklerde vukû bulur. İkincisi, cinsî olmayan çoğalma safhasıdır ki, insan eritrositlerinde olur.
  • P. vivax: Tersiyan sıtma (ateş 2 günde bir yükselir), ılıman bölgeler, Asya'da, Avrupa'da ve Akdeniz ülkelerinde bulunur. Afrikalılar buna karşı dirençlidirler.
  • P. malariae: Quartan sıtma (ateş 3 günde bir yükselir), Hindistan, Asya ve tropikal Afrika’da karşılaşılır.
  • P. ovale: Tersiyan sıtma. Bilhassa Batı Afrika'da vardır.
  • P. falciparum: Malign tersiyan sıtma, tropikal bölgeler, Güneydoğu Asya'da çok görülür, en şiddetli sıtma tipi, ateşler daha uzun sürer, nöbetler ortalama günaşırı gelişir.
  • P. knowlesi: Güneydoğu Asya’da (malezya, tayland, filipinler) bildirilmektedir. İnsanları infekte edebilen maymun malarya etkenidir.
  • P. simium: Brezilya



Epidemiyoloji

Dünyada Durum
  • 90 ülkede 219 milyon tahmini sıtma vakası
  • 435000 ölüm
  • 2010 yılına göre 20 milyon daha az vaka
  • %92 Afrika bölgesi, %5 GD Asya bölgesi, %2 Ortadoğu bölgesi
  • 2013-2017’de yeterli bir iyileşme sağlanamamış
  • P. falciparum en sık görülen sıtma etkenidir.
  • DSÖ sıtmayı önemli üç bulaşıcı hastalıktan biri olarak kabul etmiştir.
  • Endemik bölgeden seyahatten döndükten sonraki üç ay içinde gelişen ateş tıbbi acildir. (aksi ispat edilene kadar SITMA)
(WHO. World Malaria Report 2017)

  • Dünyada en fazla sıtma görülen ülkeler Burkina Faso, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Gana, Hindistan, Kamerun, Mali, Mozambik, Nijer, Nijerya, Tanzanya ve Uganda'dır.

Parazitemi oranı veya çocuklarda palpabl dalak oranlarına göre;
  • Hipoendemik ≤%10, Mezoendemik %11-50, Hiperendemik %51-74, Holoendemik ≥%75




Osmanlı-Türkiye Tarihinde Sıtma
  • Balkan ve I.Dünya Savaşında nüfusun %75'i sıtma geçirmişti
  • Bursa’lı Ali Münşi’nin kitabında kinin konusu işlenmiştir
  • Osmanlı döneminde sıtmayla mücadele başlamıştır.
  • Halk arasında ‘kara bela’, ‘azgın canavar’ gibi adlar takılmıştır
  • Cumhuriyet döneminde sistemli sıtma savaş politikası yürütülmüştür.
  • Sıtma savaş örgütü kurulmuştur


Sıtmayla Mücadele
  • 1926: Sıtmayla savaş başlamıştır. Olgu sayısı azalmıştır.
  • 1955: Sıtma savaş DSÖ önerilerine göre yapılmıştır. Aksaklıklar nedeniyle olgu sayısı artmıştır.
  • 2009: Eliminasyon programı başlamıştır. Kısa sürede yerli olgu sayısı azalmıştır.
  • 2011: DSÖ Türkiye’de sıtmanın elimine edildiğini duyurmuştur.


Türkiye’de Sıtma
  • 2018 yılında 200 vaka
      • Seyahat ilişkili
  • Ülkemizde yerli sıtma vakası görülmemektedir.






Bulaş
  • Sıtma insanlara çoğunlukla parazit taşıyan sivrisineklerin sokması ile bulaşır.
  • Sıtma 64º Kuzey ve 32º Güney enlemleri arasında kalan ve dişi Anofel cinsi sivrisineklerin yaşayabildiği her bölgede görülür.
  • Yaz ortalama ısısının 15 ºC’nin üzerinde olmalıdır. Gece vakti veya şafaktan öncesi uygundur.  
  • Bu ısının altında Anofellerde sporogoni olmamaktadır.
  • Sadece 10 parazitin bulunması bulaş için yeterlidir.
  • Nadiren: Gebede plasental yolla, kan transfüzyonu, kontamine iğne batması, organ nakli, nozokomiyal


Yaşam Siklüsü
  • Son konak: sivri sinek
  • Ara konak: insan
  • Türkiye’de en çok vivax, nadiren falciparum

  • Dişi anofeldeki sporozoitler, kan emme sırasında kana bulaşır ardından hemen karaciğere geçer (EKZOERİTROSİTİK DÖNEM).
  • KC’de bir kısmı HİPNOZOİT’lere dönüşür.
      • Konağın karaciğer hücrelerinde şizonta gelişmeden 3–45 hafta dormant kalan kalıcı karaciğer evresidir.
      • HİPNOZOİT’ler bölünmez, RELAPS lardan sorumludur.
      • Vivax ve ovale’nin hipnozoit formu bulunurken, Falciparum ve malariae’nın hipnozoit formu yok.
  • Geri kalan sporozoitler şizontlara, dönüşür.
  • Şizontlar hepatositte çoğalır, hepatositi parçalar ve MEROZOİT lere dönüşür.
  • Merozoitler alyuvarlara girer ve ERİTROSİTİK ŞİZOGONİ başlar.
  • Genç Trofozoitlere dönüşürler ve periferik yaymada ki tipik görüntü olan halka/yüzük şekli oluşur.
  • Genç trofozoitlerin bir kısmı olgunlaşarak kan şizontlarına bir kısmı farklılaşarak GAMETOSİT lere dönüşür.
  • Şizontlar olgunlaşarak merozoitler dönüşür ve yeni alyuvarları enfekte eder.
  • Aseksüel döngü (merozoit – yüzük evresi – trofozoit – şizont – merozoit). Döngünün süresi Plasmodium knowlesi için 24, P. falciparum, P.
    ovale ve P. vivax için 48 ve P. malariae için 72 saattir.
  • Anofel kan emme sırasında dişi ve erkek gametositi yutar. Anofelde sexüel evre başlar.
  • Gametositler---makrogametosit---ookist---ookinet ---zigot---sporozoit


  • Plasmodiumlar, eritrosit/trombosit/granülosit süspansiyonları, plazma ve kriyopresipitat ile bulaşabilir.
  • Eritrositer döngüye giren Plasmodium bir daha kc’e dönemediğinden transfüzyon sonrası gelişen sıtmada hipnozoit gelişmez ve relaps görülmez.
  • Plasmodiumlar eritrosit içindeki hemoglobini parçalayarak beslenirler.


Plasmodium türlerinin karakteristik özellikleri



Patogenez

Kliniğin ortaya çıkmasında 4 ana patojenik mekanizma:
  • Ateş ve bunun sonuçları
  • Anemi
  • Mikrodolaşım bozuklukları sonucu gelişen doku hipoksisi
  • İmmunopatolojik olayların ortaya çıkması




Ateş
  • Parazitler hemoglobinin “globulin” kısmını sindirir
  • Geri kalan “hem” toksik bir pigmenttir
  • Eritrositlerin şizontlar tarafından parçalanması anında bu pigment plazmaya geçer ve sıtma nöbetine yol açar
  • “Hem” termoregulator sistemi etkiler

Anemi
  • Sıtmanın genel bir komplikasyonudur
  • Yüksek parazitemiye bağlı yoğun hemoliz
  • Büyümüş dalağın eritrositleri yıkıma uğratması
  • Otoimmun mekanizma
  • Masif hemoliz sonucu hemoglobinüri: KARASU HUMMASI

Doku hipoksisi
  • P.falciparum enfeksiyonunda ABY, akciğer ödemi ve beyin fonksiyon bozuklukları gelişebilir
  • Eritrositler damar endoteline  yapışma eğilimindedir
  • Damar bütünlüğü, permeabilite ve oksijenasyon bozulur
  • İlerlerse DIC

İmmunopatolojik olaylar
  • İmmunglobulinlerde belirgin artış
  • Trombositler dalakta yıkılır: trombositopeni
  • Dalağın çok büyümesi ile hipersplenizm
  • Trombositopeni, anemi, nötropeni derinleşir

Parazite karşı direnç
  • Orak hücreli anemi: P. falciparum’a doğal direnç
  • Sıtma parazitlerine karşı antikor üretimi
  • Antikorlar, makrofajların fagozitozunu kolaylaştırır



Klinik

İnkübasyon süresi
  • P. falciparum ve P. vivax: 7-30 gün
      • Muhtemel bir sinek ısırığını takip eden ilk bir hafta içindeki ateşli hastalık büyük olasılıkla sıtma değildir.
  • P. malariae: Aylar

Prezentasyon
  • Sıtma nöbeti öncesi, halsizlik, baş ağrısı, kas ağrısı ve güçsüzlüğü, kırgınlık, bulantı, kusma, ishal, karın ağrısı gibi prodromal belirtiler görülür
  • Prodromal dönem sıklıkla grip ve GİS enfeksiyonları ile karıştırılır
  • Daha sonra eritrositlerin rüptürü ve kan şizontlarının salınması ile klasik sıtma nöbetleri başlar
      • Hastanın bütün vücudu sarsılır, çeneleri birbirine çarpar. Nabız hızlanır, başağrısı, sinirlilik, kollarda ve bacaklarda ağrılar olur.
  • Splenomegali
  • Hepatomegali
  • Sarılık
  • Abdominal hassasiyet
  • Lenfadenopati olmaz. Saptanırsa başka bir öntanı ??

Hızlı değerlendirme gereklidir
  • Tedavi edilmeyen P. falciparum, P. vivax (nadiren) ve P. knowlesi (nadir infeksiyon; sadece Asya) infeksiyonları hızlı ilerler.
  • Tedavi edilmezlerse genellikle ölümcüldür.

Tipik Sıtma nöbetinde üç dönem bulunur
  • Üşüme-titreme (soğuk dönem):  30dakika-2 saat
  • 40-41°C ateş (sıcak dönem): 2-7 saat
  • Terleme: 2-4 saatte tüm vücudu ter kaplar. Hasta rahatlayarak uykuya dalar

Plasmodium falciparum sıtmasının en ağır seyirli olmasının nedenleri:
  • Her yaştaki eritrositi enfekte edebilir, böylece enfekte olan eritrosit sayısı fazladır
  • Eritrositler içinde birden çok sayıda parazit bulunabilir.
  • P.falciparum ile enfekte eritrositler birbirine ve damar çeperine yapışma özelliği kazanır; doku hipoksisine yol açar.


Ağır Sıtma Kriterleri
  • Bağışık olmayan kişilerde P.falciparum sıtmasına bağlı: Karasu humması, Serebral sıtma
  • Bilinç bozukluğu: GKS <11
  • Jeneralize güçsüzlük: Yardımsız oturamaz, yürüyemez
  • Multipl konvulziyon: 24 saatte ≥2 nöbet
  • Metabolik asidoz: Laktat >5 mmol/L, Bikarbonat <15mmol/L
  • Hipoglisemi: Glukoz <40 mg/dl
  • Ağır anemi: Hb < 7g/dL, Htc <%20
  • Parazitemi >%5 (CDC kriteri)
      • DSÖ: sıtmaya karşı immünitesi olmayan bireylerde >%2 kriterdir.
  • Trombositopeni
  • DİK
  • Renal yetmezlik: Kreatinin >3mg/dL, üre >20mmol/L
  • Hemoglobinüri (siyah idrar)
  • Hiperparazitemi
  • Akciğer ödemi
  • ARDS
  • Böbrek yetmezliği (tubuler nekroza bağlı ABY)
  • Dalak rüptürü (nadiren prezente olabilir)
  • Bakteriyel süperenfeksiyon
  • %20-50 mortal

Yüksek Mortalite Seyirli Gruplar
  • Endemik olmadığı ülkelerde (tanı koymadaki gecikme)
  • Gebeler:
      • Sıtma, düşük, ölü doğum, düşük doğum ağırlığı ve maternal aneminin önemli nedenidir.
      • Geç dönem gebelikte immünitesi olmayan kadında şiddetli falciparum sıtması yaklaşık %50 mortaliteye sahiptir.
      • Sıtma yoğun bölgelerde immünite olabilir ve infeksiyon asemptomatik seyredebilir.
      • DSÖ, sıtma orta-yüksek bulaş riski olan bölgelerde sülfadoksin-primetamin ile aralıklı önleyici tedavi önermektedir.
      • İlaç güvenliği: Klorokin, kinin, klindamisin, meflokin (tüm trimesterlerde güvenli)
  • Splenektomililer
  • İmmünsupresifler


Komplike Olmayan Sıtma
  • Şiddetli belirtiler veya organ fonksiyon bozukluğu kanıtı olmaksızın semptomatik parazitemi  


Nüks Sıtma
  • Tedaviyi takiben eksik klirens veya tedavi başarısızlığı nedeniyle orjinal infeksiyonla aynı genotipik özelliklerle aseksüel paraziteminin nüks etmesidir.


Ayırıcı Tanı
  • Sepsis
  • İnfluenza (Grip)
  • Tifo (enterik ateş)
  • Bruselloz
  • Leptospiroz
  • Babesioz
  • Akut fulminan viral hepatit
  • Dang ateşi
  • Visseral layşmanyoz (Kala azar)



Tanı
  • Nöbetler tipikse klinik tanıda öncelikle dikkate alınmalıdır.
  • Kesin tanı laboratuar bulgularına dayanır.
  • Işık mikroskopisi
      • Giemsa boyama
      • Kalın damla: Süreçte parçalanan eritrositler ve eritrositlerin dışında parazitler görülür.
      • İnce yayma: 100x büyütmede paraziteminin türü ve derecesi belirlenir.
      • 200-500 alan 20-30 dak incelenir. 12-24 saat arayla 3 set yayma tekrarlanması önerilir.

      • P. falciparum: gametositi karakteristik muz şekilli, trofozoidi bir eritrositte çoklu halka/yüzük formları saptanır.


  • Hızlı tanısal testler (RDT)
      • Antijen/antikor saptayan testler
      • HRP2, pLDH, aldolaz
      • Parazitemi derecesini doğrulamaz, parazitemi <100mikroL duyarlılık azalır.

  • PCR
      • Altın standarttır ve referans laboratuvarlar tarafından sunulur.  
      • Mikroskopiyi doğrulamada veya düşük parazitemi durumlarında kullanılır.



Tedavi

Genel prensipleri
  • Sıtma tedavisi olan bir hastalıktır.
  • Hastalığın erken teşhis ve uygun tedavi edilmesi halinde hastalarda tam iyileşme olur.
  • Sıtma tedavi ilaçları Bakanlığımız tarafından ÜCRETSİZ olarak temin edilmektedir.

  • İlaç duyarlılığı için hastalık şiddeti, parazit türleri ve infeksiyonun çoğrafi kökeni belirlenir.
  • Şiddetli sıtma parenteral tedavi gerektirir ve hiperparazitemi MSS belirtileri, şiddetli anemi, böbrek yetmezliği, ARDS ve yaygın DİK'i içerir.
  • Kemoprofilaksiye rağmen sıtma gelişirse bu ilaçların tedavide kullanımından kaçınılmalıdır.

Türkiyede bulununan sıtma ilaçları
  • Tablet: Artemeter-lumefantrin, Primakin fosfat, Kinin Sülfat, Atovaquon-progunil, Meflokin
  • Ampül: Artesunat, Glukantim


Komplike olmayan Falciparum sıtması veya tanımlanmamış türler
- Klorokine dirençli veya bilinmeyen direnç durumunda:
  • Atovaquon proguanil (Nalarone 2500/100):
      • 4 tablet/gün po 3 gün
      • Süt veya yağlı yemekle alınır
  • Artemeter-lumefantrin (Coartem 20/120):
      • WHO artemisin bazlı kombinasyonları yetişkinler (gebelik ilk 3 ay hariç) ve çocuklar için kullanımını onaylar.
          • artesunat-amodiakuin, artesunat meflokin, dihidroartemisinin-piperakuin, artesunat-sulfadoksin-primetamin
      • 4 tb po başlangıç dozu takiben 2.doz 8 saat sonra 4 tb po, takiben 2x4 tablet 2 gün uygulanır.
      • Her doz için kilo ayarı: 5-15 kg 1 tab, 15-25 kg 2 tab, 25-35 kg 3 tab
      • Gıda veya tam yağlı sütle birlikte  alınır.
  • Kinin sulfat po 3 gün (GD Asya'da edinilmişse 7 gün) +
      • Doksisiklin po 7 gün
      • Tetrasiklin po 7 gün
      • Klindamisin po 7 gün
  • Meflokin po başlangıç dozu takiben 6-12 saat sonra 2.doz verilir,
      • Nöropsikiyatrik reaksiyonlar nedeniyle son seçenek olarak düşünülmelidir.

- Klorokine duyarlı P. falciparum sıtmasında:
  • Kolorokin fosfat 600 mg po başlangıç dozu takiben 6., 24. ve 48. saatlerde 300 mg po verilir.
      • Hidroksiklorokin 620mg po aynı şekilde verilir.

Gebelik:
  • Klorokin duyarlı ise klorokin veya hidroksi klorokin
  • Klorokin dirençli ise kinin sülfat + klindamisin
  • CDC, komplike olmayan sıtmada 2-3.trimesterde artemeter-lumefantrin önerir.
  • Gebelik süresince Glukoz 6-fosfat dehidrogena eksikliği nedeniyle primakin ve tafenokin kullanımından kaçınılmalıdır.


Ağır Sıtma
  • Acil destek tedavisi, koma varlığında bakteryel menenjit dışlanması, sepsis şüphesinde geniş spektrumlu antibiyotik
+
  • Artemisin deriveleri içeren kombinasyon tedavileri
      • Tedavi parenteral başlamalıdır.
      • Artesunat (Amivas) 2.4 mg/kg iv 0-12-24-48. saatlerde toplam 4 doz olarak verilir.
      • Ardından 3 gün artemisin kombine preperatlarla tedavi tamamlanmalıdır.
  • Kinidin + doksisiklin/klindamisin



Korunma

Sıtma hastalığına karşı hâlihazırda onay verilmiş bir aşı bulunmamaktadır.

Sıtma Savaşı
  • Vektör kontrolü
  • Ev içine kalıcı etkili sivrisinek ilaçlaması
  • İnsektisit emdirilmiş cibinliklerin dağıtımı
  • Hamilelere intermitan koruyucu tedavi
  • Hastalığın erken tanı ve tedavisi
  • Mevsimsel sıtma kemoprofilaksisi
  • Seyahat sağlığı-kemoprofilaksi


Kişisel korunma önlemleri
  • Geceleri ev dışı aktiviteleri azaltma
  • Permetrin emdirilmiş uzun kollu giysiler ve pantolon
  • Kapalı uyku ortamı
  • Mümkün değilse permetrin emdirilmiş cibinlik
      • Permetrin gebe ve çocuklarda güvenli
      • Geceleri böceksavar solusyonlar cilde uygulanabilir
  • En etkini dietil metil benzamit (DEET)
      • Gebelerde kullanımı ile ilgili yeterli veri yok


Diğer bir yöntem ise hastalığa karşı koruyucu ilaç kullanımıdır.


  • Tafenokin (Arakoda, Krintafel):
      • G6PD eksiliği ve gebelikte kontrendikedir.
      • Sıtmalı bölgeye seyahatten 3 gün önce 200mg/gün yükleme 3 gün süreyle, takiben bölgede kalış boyunca 200mg/hafta
      • Tafenokin ayrıca akut P.vivax ve P.ovale için tedavi alanlarda radikal kür (nüksün önlenmesi, hipnozoitlerin tedavisi) için FDA onaylıdır.
  • Klorokin dirençli P. falciparum sıtma bölgesine seyahat eden gebede meflokin tercih edilir.


Seyahat Sağlığı

Sıtma riskli ülkeye gitmeden en az 15 gün önce Seyahat Sağlığı Merkezlerine başvurarak gidilecek ülkedeki sıtma riski hakkında bilgi alınabilir, hastalanmamak için gerekli tedbirler öğrenilebilir ve koruyucu ilaç temin edilebilir.





2016-2030 Global Sıtma Stratejisi



Sonuç
  • Plasmodium falciparum sıtması bir enfeksiyon acilidir.
  • Nonspesifik semptomlarla gelebilir.
  • 24 saat içinde ölümle sonuçlanabilir.
  • Erken tanı ve tedavi hayat kurtarır.
  • Son 3 ay içinde endemik bölgelere seyahat öyküsü olan hasta ateşle başvurduğunda mutlaka akla gelmelidir.



Vaka Sunumu

Erdoğan, Haluk. Türkiye Parazitolojii Dergisi 2019; 43(2): 96-8.
Cömert-Aksu M, Bayrak H, Aydemir S. Turk Hij Den Biyol Derg, 2017; 74(3): 243-8
Yeşilkaya A, Demirkaya MH, Azap Ö, Arslan H. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası 2016, 69 (3): 203-5.


Sorular

Kan transfüzyonu sonrası sıtmanın en sık etkeni hangisidir?
a) Plasmodium vivax
b) Plasmodium malaria
c) Plasmodium ovale
d) Plasmodium falciparum
e) Plasmodium knowlesi

Sıtma kliniği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
a) Prodromal belirtileri yoktur
b) Tipik sıtma nöbeti ateş ile başlar
c) En ağır kliniği P. vivax yapar
d) Boyunda yaygın lenfadenopatiye neden olur
e) Plasmodium falciparum’un neden olduğu sıtmada relaps görülmez

Plasmodium falciparum sıtmasına bağlı mortalite oranı aşağıdaki hasta gruplarından hangisinde en düşüktür?
A) Hamileler
B) Splenektomililer
C) Kemoterapi alanlar
D) Tekrarlayan sıtma atağı geçirenler
E) Endemik olmadığı bölgede hastalık geçirenler

Sıtma kliniği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Prodromal belirtileri yoktur
B) Tipik sıtma nöbeti ateş ile başlar
C) En ağır kliniği P. vivax yapar
D) Boyunda yaygın Lenfadenopatiye neden olur
E) Hepatosplenomegali yapar

Sıtması olan 2 aylık gebe hastada aşağıdaki ilaçlardan hangisi güvenilir olarak kullanılabilir?
A) Meflokin
B) Klorokin fosfat
C) Atovakuon + Proguanil
D) Doksisiklin
E) Kinidin glukonat

Sıtma sivrisinekten insana plasmodiumların hangi formuyla bulaşır?
A) Merozoit
B) Sporozoit
C) Hipnozoit
D) Gametosit
E) Trofozoit

Aşağıdaki ifadelerden hangileri Plasmodium falciparum’un karakteristik özelliklerindendir?
A) Her yaştan eritrositleri etkiler.
B) Hipnozoit formu yoktur.
C) Gametositleri yuvarlaktır.
D) En ölümcül sıtma kliniğine neden olur.
E) Atakları 72 saatlik döngüler halindedir.
F) Türkiye’de en sık hastalık yapan plasmodium türüdür.
G) İnkübasyon süresi ortalama 5-6 aydır.
H) Bir eritrositte, birden çok yüzük formu oluşturur.

Aşağıdakilerden hangileri Sahra altı Afrika ülkelerinden olan Gana’ya, bir yardım kuruluşunda gönüllü olarak gitmeyi planlayan kişiye seyahat öncesi Sıtmadan korunmada etkilidir?
A) Geceleri ev dışı aktivitelerde bulunma.
B) Permetrin emdirilmiş elbise veya cibinlik
C) Açık uyku ortamı
D) Dietil metil benzamit (DEET) gibi insektisitlerin kullanılması
E) Kemoprofilaksi
F) Aşılama

Hangi grup/gruplarda Sıtma daha yüksek mortaliteye neden olur?
A) Hamileler
B) Splenektomililer
C) İmmünosupresif tedavi alanlar
D) Endemik bölgede Plasmodium falciparum geçirmek
E) Hepsi

Plasmodium falciparum’un neden olduğu sıtma kliniği, diğerleri ile karşılaştırıldığında neden daha ölümcül seyreder?
1. Her yaştan eritrositi etkileyebilmesi
2. Bir eritrosite birden çok trofozoitin girebilmesi
3. Hipnozoitleri ile sık relapslara neden olabilmesi
4. Eritrositlerin birbirleri ile yapışarak mikrodolaşımda tıkanıklığa sebep olabilmesi
A) I
B) I ve II
C) III ve IV
D) I, II ve IV
E) Hepsi
Son Güncelleme: 31.05.2021
İçeriğe dön