Q ateşi - İnfeksiyon Hastalıkları Bilişim Ağı

İçeriğe git

Q ateşi

E-Dersler
Sinonim
  • Balkan gribi
  • Keçi gribi

Etiyoloji
  • Coxiella burnetii, Rickettsiaceae ailesinin bir üyesidir
  • Zorunlu intraselüler, Gram-negatif, pleomorfik bir bakteriyal zonoozdur.
  • C. burnetii iki antijenik faza sahiptir. Bu, Q humması tanısında önemlidir.
  • Faz I: virulan, patojen, enfekte hayvanlar ve doğada bulunur (kronik enfeksiyon)
  • Faz II: daha az patojen, sadece yumurta ve hücre kültürlerinde bulunur (akut enfeksiyon)

Epidemiyoloji
Dayanıklılık
  • Pastörizasyon ile ölürler.
  • Spor benzeri yapılarından dolayı C. burnetii çevre koşullarına dayanıklıdır.
  • Enfektivitesi yüksek bir patojendir.
  • Dezenfektanların çoğuna da dirençlidir.

Bulaşma
  • Tek bir mikroorganizma enfeksiyona yol açabilir.
  • B grubu biyoterorizm etkeni olarak sınıflandırılmaktadır.
  • WHO tahminine göre 5 kg ajan ile 125,000 hasta, 150 ölüm, etkilenen alan yaklaşık 20 km çapındadır.
  • Kaynaktan itibaren infekte partiküllerin havayla yayılımı sonucunda en yüksek enfeksiyon riski 5 km yarıçaplı bir alanda ortaya çıkmaktadır.
  • Q ateşi, genellikle bulunduğu ortamda etkene maruz kalma riski taşıyan kişilerde ortaya cıkar ve salgınlar yapabilir.

  • Primer rezervuar sığır, koyun ve keçilerdir.
  • İnsana 3 yolla bulaşır.
      • Tozların solunmasıyla (en sık)
      • Enfekte hayvanların çiğ sütleri ve taze peynirlerin yenmesiyle (sindirim yoluyla)
      • Kene ısırması, infekte dokularla temasla (deri yoluyla) bulaşır.
  • İnsandan insana bulaş nadirdir.
  • (transplasental, kan transfüzyonları, kemik iliği nakli…)

Ülkemizde Q ateşi seroprevalansı
  • Genel populasyonda %15
  • Risk gruplarında %30
  • Pnomönili olgularda %15

Risk grupları
  • Çiftçiler
  • Veterinerler,
  • Laboratuvar çalışanları


Klinik
  • İnkubasyon periyodu inokulum miktarına bağlı olarak 1-5 haftadır.
  • Olguların %60’ına kadarı asemptomatik enfeksiyon olabilir.
  • Akut ve kronik olmak üzere 2 alt gruba ayrılabilir.

- Akut Q ateşi
  • Klinik bulgular değişkendir.
  • En sık kendi kendini sınırlayan özgül olmayan grip benzeri ateşli hastalık tablosu şeklinde ortaya cıkar.
  • Bu sebeple kolayca gözden kaçabilir.
  • Bu dönem farklı coğrafi bölgelerde değişkenlik gösterebilmektedir.
  • Nedeni bilinmeyen ateş, hepatit ve atipik pnömoni üçlüsünde mutlaka Q ateşi ayırıcı tanıda düşünülmelidir.
  • %1-2 mortalite gözlenir.
  • Şiddetli başağrısı (retroorbital) ± fotofobi
  • İzole ateş (%15), hepatit (%40), pnömoni (%30-50, kuru öksürük, göğüs ağrısı, ARDS), pnömoni + hepatit (%20), makülopapüler/purpurik raş (%5-20) , diğer (<%1): miyokardit, perikardit, meningoensefalit diğer klinik formlarıdır.

- Kronik Q ateşi
  • Altı aydan uzun süren vakalarda görülür (akut vakaların %1-5’i).
  • Akut infeksiyondan 1-20 yıl sonra gelişebilir.
  • Kronik Q ateşinin en sık rastlanılan klinik formu endokarditdir (%70). Önceden kalp kapak hastalığı olanlarda gelişir.
  • İmmunsupresifler ve gebeler yüksek riskli kişilerdir.
  • Granülomatöz hepatit, siroz ve osteomyelit gelişebilir.
  • Antibiyoterapiden sonra %50 relaps olabilir.
  • Endokarditte mortalite (%35-55) yüksektir.
  • Kültür negatif endokardit veya damar greft enfeksiyonunda tanı güçtür.


Gebelikte Q ateşi
  • Genellikle asemptomatikdir.
  • Patojen transplasental bulaşabilir.
  • Hedef organ plasentadır.
  • Düşük, neonatal ölüm, erken doğum, düşük doğum ağırlığı, plasentite neden olabilir.
  • En büyük risk ilk trimesterdedir.
  • Kronik Q ateşi için önemli risk altındadır.
  • Gebe ile temas halindeki tıbbi personel için önemli bir risk teşkil eder.

Tanı
  • Akut Q ateşi genellikle serolojik tanı ile konulmaktadır.
  • Semptomların başlangıcından itibaren 3 haftada %90 olguda antikorlar belirlenir.
  • İmmunfluoresans Antikor (IFA) testi:
      • Kolay uygulanan, altın standart ve hızlı referans testtir.
      • Çok az antijene gereksinim gösterir.
      • Her iki faza karşı gelişen IgM, IgG ve IgA sınıfı antikorları saptayarak hastalığın evresinin belirlenmesini sağlayan bir yöntemdir.
  • Kompleman fiksasyon, ELISA, PCR kullanılabilir.
  • Biyogüvenlik düzeyi 3 laboratuvar gereklidir.

  • Tanıda en erken ikinci haftada alınan serum kullanılır.
  • Akut Q ateşinde anti-faz 2 antikor titrelerinin IgM ≥1/50 ve IgG ≥ 1/200 olması ile tanı konur.
      • Ayrıca akut olguda, akut ve konvalesan serumlarda 4 kat titre artışının gösterilmesi de tanı koydurur.
  • Kronik Q ateşinde (endokardit) anti-faz 1 IgG ≥ 1/800 olması tanıda yeterlidir.
      • Ekokardiyografide vejetasyon sadece %12 vakada görülmektedir.

Tedavi
  • Akut infeksiyon kendi kendini sınırlayabilir.
  • Ancak, ağır ve riskli olgularda doksisiklin önerilmektedir.
  • Seftriakson in vitro bakteriyostatik etkili ve bazı olgularda klinik etkisi de gözlenmiştir.
  • Akut vakada Doksisiklin 2x100 mg kp po 2 hafta kullanılır.
  • Kapak lezyonu varsa infektif endokarditten korunmak icin süre 1 yıl olmalıdır.
  • Kronik infeksiyonda 2-3 yıl tedavi gerekebilir.
  • Hamile ve 8 yaş altı çocukta seçilecek antibiyotik TMP/SMX’dir.
  • Endokardit vakalarının %50’sine kapak replasmanı gerekir.

Korunma
  • Hastalıktan iyileşenlerde ömür boyu bağışıklık geliştiği düşünülmektedir.
  • Avustralya’da risk altındaki kişilerde yapılan serolojik test ve cilt testi sonucuna göre hastalığa duyarlı bulunanlara Q ateşi aşısı (Q-VaxR-CSL Biotherapies) uygulanmaktadır.
  • 5 yıl süreyle etkinliği %95’den fazladır.



SORULAR

1. Taze peynir tüketiminden 4 hafta sonra gelişen nedeni bilinmeyen ateş, hepatit ve atipik pnömoni tablosundan sorumlu olan aynı zamanda Balkan gribi etkeni olarak bilinen patojen hangisidir?
A) Bacillus anthracis
B) Leptospira interrogans
C) Coxiella burneti
D) Moraxella catarhalis
E) Haemophilus influenzae

İçeriğe dön