Sağlık Hizmeti İlişkili İnfeksiyonlar - İnfeksiyon Hastalıkları Bilişim Ağı

İnfeksiyon Hastalıkları Bilişim Ağı
İçeriğe git

Sağlık Hizmeti İlişkili İnfeksiyonlar

E-Dersler
Tanım
  • Önceki tanımıyla “hastane infeksiyonları” ya da “nozokomiyal infeksiyonlar” olarak bilinmektedir.
  • Sağlık Hizmeti İlişkili İnfeksiyonlar (SHİ): Sağlık kuruluşunda bakım sürecinde gelişen, başvuruda mevcut olmayan, başvuruda inkübasyon döneminde olmayan, hastanede alınan, hastanede veya hasta taburcu olduktan sonra ortaya çıkan enfeksiyonlardır.
  • Yatışın 48 saat sonrasından, taburculuğun 10 gün sonrasına uzanan zaman diliminde ortaya çıkan infeksiyonlardır.
  • Cerrahi alan infeksiyonlarında ameliyat sonrası 30 gün içerisinde veya yabancı cisim varlığında bir yıla kadar uzanan infeksiyonlar SHİ olarak tanımlanır.

Önemi
  • Hasta morbidite ve mortalitesinde artış
  • Daha uzun hastane yatışı
  • Dirençli mikroorganizmaların ortaya çıkması
  • İş gücü kaybı
  • Ekonomik kayıp

Sıklığı
  • Sürveyans metoduna göre değişiklik gösterir.
  • Hastaneler arasında ve klinikler arasında belirgin farklılıklar vardır.
  • Görülme sıklığı %5-15 (Clin Microbiol 2008;14:892-4 / J Hosp Infect 2007;65:3-9)
  • Yoğun bakım ve yanık üniteleri gibi riskli yerlerde %40-50’ye çıkmaktadır.
  • Ülke ve gelişmişlik seviyesi de önemlidir.
  • Önlenebilen oran %10-70 (J Hosp Infect 2003;54:258-66)

Gelişimine katkı yapanlar
  • Kaynak mikroorganizma
  • Duyarlı konak
  • Konağa mikroorganizmayı taşıyan bulaş yolları

Değiştirilemez risk faktörleri
  • Konak faktörleri:
      • Yaş
      • Cinsiyet
      • Altta yatan hastalıklar
      • Hastalığın ağırlığı …

Değiştirilebilir risk faktörleri
  • Hastane ve sağlık personeline ait faktörler:
      • Alt yapı yetersizliği
      • Personel eksikliği
      • Eğitim yetersizliği
      • El hijyenine uyum oranlarının düşüklüğü
      • Gereksiz invaziv işlemler …

Etken mikroorganizmalar
  • Gram negatif bakteriler:
      • GSBL / karbapenemaz üreten bakteriler: E. coli, Klebsiella spp…
      • Nonfermentatif bakteriler: Acinetobacter spp, Pseudomonas spp, Stenotrophomonas maltophilia…
  • Gram pozitif bakteriler:
      • MRSA
      • VISA/VRSA
      • VRE

MRSA kolonizasyonu risk faktörleri
  • Uzun süreli yatış
  • Geniş spektrumlu ya da uzun süreli antibiyoterapi
  • YBÜ/ Yanık ünitesinde yatış
  • Cerrahi yara varlığı
  • MRSA’lı hastanın yakınında yatmak
  • MRSA’lı hastaya bakım veren personelden bakım almak
  • Hemşire yetersizliği ya da iş yoğunluğu

VISA/VRSA risk faktörleri
  • Son üç ay içerisinde glikopeptidlere maruz kalmak
  • Glikopeptidlere maruz kalmasa bile MRSA enfeksiyonu geçirmek
  • Hastane personelinde taşıyıcılık

VRE hasta ilişkili risk faktörleri
  • Yaş
  • Altta yatan hastalık, hastalığın ağırlığı
  • AIDS
  • Immunsupresyon, nötropeni, hematolojik malignite, organ veya kemik iliği transplantasyonu
  • Enterit / C. difficile koliti
  • KBY / hemodiyaliz
  • Geçirilmiş hastane enfeksiyonu
  • Yüksek APACHE II skoru
  • Damar içi ilaç kullanımı

VRE hastane ilişkili risk faktörleri
  • YBÜ, transplantasyon ünitelerinde yatmak
  • VRE’li hastaya yakın yatmak ya da aynı personelden bakım almak
  • Uzun süreli yatış (>72 saat)
  • Enteral beslenme
  • Antiasid, sükralfat kullanımı
  • Kontamine cihazlar
  • Girişimler (SVK, NG sonda, entübasyon, endoskopi, cerrahi…)
  • Antibiyotik kullanımı (süresi, çeşidi, kinolon, 3.kuşak SS…)

Gram negatif bakteri risk faktörleri
  • Hastanede yatış süresi
  • YBÜ yatışı, yüksek APACHE II skoru
  • Geçirilmiş cerrahi
  • Antibiyotik kullanımı
  • Nötropeni
  • İnvaziv girişim sayısının çokluğu
  • Birimdeki enfekte/kolonize hasta sayısının çokluğu
  • Enteral beslenme


SHİ önleme prensipleri
  • Sürveyans
  • Hastane hijyeni ve alt yapısı
  • El hijyeni
  • Personel koruyucu ekipmanların kullanılması
  • Kesici ve delici aletlerin güvenli kullanılması
  • Dezenfeksiyon ve sterilizasyon
  • Antibiyotik kullanım politikası
  • Eğitim

Enfeksiyon türleri
  • Sistemler %
  • Üriner sistem     30-40
  • Solunum sistemi 10-20
  • Cerrahi alan 1-5
  • Deri ve yumuşak doku        10
  • Kan-dolaşım sistemi 5

Üriner sistem enfeksiyonları risk faktörleri
  • Uzun süreli kateter kullanımı
  • Ürometre kullanılmaması
  • Drenaj torbasının mikrobiyal kolonizasyonu
  • Diabetes Mellitus
  • Kadın cinsiyet
  • Serum kreatinin yüksekliği
  • Kateter bakımının kötü olması

Üriner sistem enfeksiyonlarının önlenmesi
  • Kateter uygulaması gerekmeden yapılmamalı
  • Hastane personelinin asepsiye uyması
  • Steril malzeme kullanımı
  • Metal-kateter bileşim yeri günlük temizlenmeli
  • Drenaj sisteminin kapalı olması
  • Kültür torbanın lastik kısmından alınmalıdır
  • Personelin devamlı eğitimi

Nozokomiyal pnömoni risk faktörleri
  • Entübasyon-Trakeostomi
  • Antibiyotik Kullanımı
  • Kronik akciğer hastalığı
  • Azotemi
  • Obezite
  • Cerrahi girişim
  • Hastanede kalış süresinin uzunluğu

Nozokomiyal pnömoni önlemleri
  • El yıkama ve eldiven giyme
  • Altta yatan hastalığın tedavisi
  • Entübasyon/ventilasyonun mümkün olduğunca kısa süreli kullanılması
  • Ventilasyon bağlantı borularının 48 saatten önce değiştirilmemesi
  • Başka hastada kullanılacağı zaman ventilatör bağlantı parçalarının değiştirilmesi
  • Antiasid ve/veya H2-reseptör blokerlerinden kaçınılması

VİP önlem paketleri
  • Klorheksidin glukonatla ağız bakımı
  • Aseptik teknikle aspirasyon
  • Yatak başının yükseltilmesi
  • Weaning uygulaması
  • Peptik ülser profilaksisi
  • Derin ven trombozu profilaksisi
  • Endotrakeal tüp kaf basıncı ölçümü
  • Ventilatör devrelerinin temiz olması
  • Devrelerde sıvı birikimi olmaması
  • Subglottik sekresyonların aspire edilmesi
  • Hastanın aspirasyon ihtiyacının olmamasının izlenmesi

Kateter infeksiyonları - Konak ilişkili risk faktörleri
  • Yaş (< 1, > 60)
  • Bağışıklık durumu (granülositopeni, immünsupresif tedavi, yanık)
  • Altta yatan hastalık (DM, malignite vs)
  • Hiperalimentasyon, parenteral beslenme
  • Farklı enfeksiyon varlığı
  • Cilt altı dokusunun ince ve ödemli olması
  • Hastanın deri florasının değişimi

Kateter infeksiyonları - Kateter ilişkili risk faktörleri
  • Kateter tipi (plastik > çelik; polivinil klorür > teflon ve poliüretan)
  • Uzun, kalın, sert, çok lümenli > kısa, ince, fleksibl, tek lümenli
  • Yerleşim yeri (santral > periferik; femoral > juguler > subklaviyan)
  • Kalış süresi (72 saatten sonra risk artar)
  • Yerleştirme şekli (cut-down > perkutan > implant)

Kateter enfeksiyonları - Hastane ve Ekip ilişkili risk faktörleri
  • Acil yerleştirme > Planlı yerleştirme
  • Tecrübesiz personel > Eğitimli ekip
  • El yıkama ve steril eldiven kullanımına uyum
  • Asepsiye uyum
  • Hastanenin büyüklüğü
  • Kateterin takıldığı birim (yoğun bakım, yanık ünitesi)

Kateter infeksiyonu patogenezi
  • Kateter takılması sırasında deri ya da kateterde bulunan mikroorganizmalarla,
  • Kateter ile dokular arasında oluşan bölgeyle,
  • İnfüzyon sıvısı içindeki mikroorganizmalarla,
  • Kateter hub (birleşme) kısmına ulaşan mikroorganizmalarla,
  • Kana karışan mikroorganizmaların uzak odaktan katetere ulaşmasıyla oluşur

Cerrahi alan infeksiyonları risk faktörleri
  • Obesite
  • Ek infeksiyon odağı varlığı
  • Sigara kullanımı
  • Steroid tedavisi
  • Asepsi veya antisepside bozukluk
  • Tıraş zamanı ve şekli
  • Deri dezenfeksiyonu
  • Cerrahi teknik, işlem süresi, ölü boşluk kalması
  • Personelde enfeksiyon varlığı

Cerrahi alan infeksiyonlarının önlenmesi
  • İyi ameliyat tekniği
  • Araçların sterilizasyonu veya yüksek düzeyde dezenfeksiyonu
  • Cerrahların ellerinin ve ameliyat bölgesindeki derinin dezenfeksiyonu
  • Steril eldivenler
  • Temiz ortam, yeterli havalandırma
  • Uygun antibiyotik profilaksisi

İçeriğe dön